همه ما دوست داريم محيطي كه در آن زندگي مي­ كنيم تميز و پاكيزه و داراي چيدمان مناسبي باشد و هر از چند گاهي در محيط خانه دست به تغيير چيدمان و جابجايي اسباب و وسايل می ­زنيم تا از يكنواختي درآيد. از ديد روان­شناسان اين تغيير و جابجايي باعث تقويت و شادي روحيه افراد جامعه مي ­شود. در كنار تغيير چيدمان، استفاده از رنگ­هاي شاد و آرامش ­بخش نيز مي ­تواند بسيار مؤثر و مثمرثمر باشد و اين دو مورد (طراحي مناسب و رنگ) لازم و ملزوم يكديگرند. بنابراين هنگامي كه در محيط زندگي­مان شامل خانه و محل كار با يك طراحي مناسب و زيبا روبرو می ­شويم، حس خوبي به ما دست مي ­دهد و احساس آرامش مي­ كنيم.

مواردي كه ذكر شد فقط مختص خانه و محل كار نيست بلكه مي ­بايست اين موضوع نيز در طراحي معابر و سطح شهرها كه محل تردد افراد جامعه است و به عنوان نماد فرهنگ و تمدن هر كشوري محسوب مي­ شود، لحاظ گردد. احساس فرد نسبت به محيط زندگي خود به عنوان يكي از دلايل و عوامل اصلي در رفتارهاي او عمل مي ­كند. فضاي شهري اثر مهمي بر رضايت فرد از زندگي و احساس تعلق به محيط و در نتيجه افزايش سطح مشاركت اجتماعي مي­ گذارد و نتايج پژوهش ­ها نشان داده است كه رضايت از محله و محيط در ميزان مشاركت و تقويت هويت شهري مؤثر است. بنابراين مي­ بايست در طراحي فضاهاي شهري، آرامش روحي و بهداشت و رواني فرد و جامعه و انتظارات آنها به عنوان متغيري مهم مورد ملاحظه برنامه ­ريزان شهري قرار گيرد. اگر كشوري به خصوص پايتخت و شهرهاي بزرگ آن از آشفتگي و طراحي نامناسب برخوردار باشد؛ مي ­تواند اثري سوء بر روحيه افراد جامعه داشته باشد. فضاي مناسب شهري يكي از عوامل مهم جذب توريسم و توسعه صنعت گردشگري در كشورهاست؛ چراكه صنعت گردشگري يكي از مؤلفه ­هاي توسعه و پيشرفت هر جامعه­ ي محسوب و موجب رونق اقتصادي و كم شدن نرخ بيكاري مي­ گردد.

مواردي همچون چيدمان مبلمان شهري، توسعه فضاهاي سبز، جانمايي مناسب تابلوها و بيلبوردهاي تبليغاتي، معماري و تابلوهاي سر در ساختمان ­ها از جمله عواملي هستند كه مي ­تواند در زيبايي فضاي شهري تأثير بسزايي داشته باشد.

 يكي از مباحث مهم در زيبايي شهرها، استفاده و بكارگيري از نماد فرهنگ، هنر و تمدن ايراني اسلامي است كه مي­ بايست در طراحي و معماري شهري لحاظ و رعايت  شود. متأسفانه امروزه در طراحي و معماري ساختمان­ ها ي شهري، بيشتر الگوها و نمادهاي غربي به چشم مي­ خورد كه رسيدگي به اين موضوع از وظايف مسؤولين فرهنگي كشور است تا با آن برخورد مناسب شود. معماري و فضاي شهري نشان دهنده ارزش­ ها و باورهاي يك قوم و ملت است. نسبت دادن صفات فرهنگي به معماري يك ملت، بيان­ كننده هويت آن قوم است. بنابراين درك روحيه فرهنگي جامعه و متغيرهاي فرهنگي بايد در برنامه ­ريزي­ هاي شهري مورد توجه قرار گيرد و موضوع ضوابط و مقررات شهرسازي از منظر فرهنگي مجدداً مورد بازنگري قرار بگيرد و رسانه ­هاي همگاني با طرح موضوع مي ­توانند كمك ­هاي فراواني در اين خصوص ارايه دهند. بخشي از هويت شهر و شهروندان حاصل كاركرد نشانه ­هاي معماري است. هويت بصري شهر با نمادهاي آن شناخته می شود. نمادهاي ويژه ای كه با ديدن آن ويژگي­هاي يك شهر تداعي مي ­شود و حس تعلق شهروندان به شهر از طريق اين نمادها تقويت مي ­شود. استفاده از نمادهاي مذهبي و ملي در طراحي شهري بايد مد نظر باشد كه اين موضوع توجه بيشتر دست ­اندركاران را طلب مي ­كند.

متأسفانه در كلان شهر تهران علاوه بر طراحي و بكارگيري از نماد و سبك ­هاي غربي در معماري شهري، چيدمان و جانمايي تابلوهاي تبليغاتي به خصوص تابلوهاي سر در ساختمان ­ها شامل ادارات و سازمان­ هاي دولتي،‌ شركت­ هاي خصوصي، مغازه ­ها و ... وضعيت مناسبي را شاهد نيستيم و برخي افراد بر اساس سليقه و نظر شخصي اقدام به طراحي تابلوها مي­ كنند و اين مورد موجب به وجود آمدن بي­ نظمي در محيط شهري شده است. در كنار طراحي و جانمايي نامناسب تابلوهاي سر در ساختمان­ ها، بكارگيري و استفاده از كلمات و واژه­ هاي بيگانه است كه با فرهنگ ما همخواني ندارد.

هوشنگ سلیمانی میگونی

انتهای پیام/عکس از: aftabir.com