در جامعه‌اي كه شادي و نشاط وجود نداشته باشد، آن جامعه دچار افسردگي و كم‌تحركي خواهد شد؛ به خصوص در ميان قشر نوجوانان و جوانان، وجود شادي و نشاط امري لازم و ضروري است. با اين‌حال شاد بودن به هر قيمتي مي‌تواند عوارض بسياري در پي داشته و دستگاه‌هاي فرهنگي بايد در چارچوب نظام اسلامي، تعريف درستي از شادي و نشاط اجتماعي ارائه دهند.

آنچه مسلم مي‌نمايد اين است كه اگر جامعه‌اي مي‌خواهد توسعه و پيشرفت كرده و به مقصد نهايي خود برسد، لازمه آن داشتن جامعه‌اي با نشاط و شاداب است و زماني مي‌توان به كمال نشاط اجتماعي رسيد كه تمامي آحاد مردم با نشاط و شاداب باشند.

با جامعه شاداب و با نشاط مي‌توان به اهداف مهم در حوزه‌هاي مختلف سياسي، اجتماعي، فرهنگي و... دست يافت و تصميم‌گيران جامعه همواره مي‌توانند از آن به عنوان يك فرصت بهينه استفاده نمايند.

امروزه براساس بحث‌ها و مباحث روان‌شناسي اجتماعي جامعه‌اي داراي نشاط اجتماعي است كه افراد آن جامعه از زندگي خود لذت برده و زندگي براي آنها معنا داشته و هدفمند باشد و از بيم و هراس به دور باشند و اين امر مستلزم داشتن يك روحيه با نشاط و شاداب در ميان افراد جامعه است.

عوامل فردي و اجتماعي زيادي مي‌تواند در شادابي يك فرد در جامعه نقش داشته باشد، به طور نمونه سلامت روحي، رواني و هدفمندي زندگي فردي را مي‌توان در زمره عوامل فردي و بهره‌مندي از امنيت فردي و اجتماعي و تأمين معيشت، شغل و رفاه اجتماعي را جزو عوامل اجتماعي دانست.

در كنار عوامل فوق، عوامل مختلف فرهنگي، اقتصادي و سياسي نيز مي‌تواند تأثير مستقيمي بر كاهش يا افزايش شادي و نشاط در سطح جامعه داشته باشد. در دين مبين اسلام نيز بر ضرورت وجود شادي و نشاط در جامعه تاكيد شده است و اين تاكيد مستلزم داشتن ايمان به خداوند متعال است و چنان كه يكي از عوامل بي‌نشاطي در جامعه بي‌ايماني و عدم شناخت خداوند است.

دين اسلام در بحث شادي و نشاط، هم براي افراد و هم براي جامعه اهميت قائل است. در صورتي كه در مكاتب غيراسلام بخصوص در غرب كه بيشتر بر فردگرايي تكيه دارد، شادي و نشاط كاذب فرد در جامعه را از هر راه و مسيري تاييد مي‌كند.

يكي از مشكلات جوانان ما در جامعه امروزي، ايجاد شادي و نشاط به سبك كشورهاي غربي است و آنان ملاك و معيار خود را براي شاد بودن از الگوهاي غربي انتخاب و كمتر به معيارها و ملاك‌هاي اسلام در اين زمينه توجه مي‌كنند. مثلا در جمع خصوصي جوانان كه كمتر با آموزه‌هاي ديني سر و كار دارند، استفاده از مشروبات الكلي، مواد مخدر و... را شادي‌آفرين و كساني را كه از اين گونه وسايل استفاده نمي‌كنند را عقب‌مانده مي‌دانند. در تحليل اين‌گونه رفتارها مي‌بايست جاي خالي راهنمايي و هدايت اين‌گونه افراد از طريق خانواده، روحانيت، مسوولان فرهنگي و رسانه‌ها را آسيب‌شناسي كرد.

آموزش و اطلاع رساني افراد جامعه بخصوص از سنين كودكي براي آشنايي آنان در حوزه شادي و نشاط اجتماعي لازم و ضروري است. در اين راه نقش خانواده‌ها نيز بسيار با اهميت و پررنگ است و خانواده‌ها بايد بستر مناسب شادي و نشاط فرزندانشان را در خانه فراهم كنند. با توجه به اين كه كودكان از والدين خود الگو مي‌گيرند و اعمال آنها را سرلوحه كارشان قرار مي‌‌دهند، بنابراين بايد خانواده‌ها ضمن آموزش و برقراري ارتباط و دوستي با فرزندان، آنها را از خطر شادي‌هاي كاذب و دوستان ناباب و انجام كارهاي غير شرعي و عرفي آگاه كنند. داشتن محيط زندگي پر تحرك و مملو از شادي و نشاط حق نوجوانان و جوانان است و هنگامي كه فرزندان از خانواده خود دلزده و دور مي‌شوند و آن شادي و نشاط نوجواني و جواني را احساس نمي‌كنند، به ناچار به سمت و سوي افراد غريبه و دوستان ناپاك كشيده مي‌شوند و از محيط‌هاي نامناسب كه با انجام كارهاي خلاف به دنبال يافتن شادي و نشاط كاذب هستند، سر در مي‌آورند. بنابراين خانواده‌ها مي‌بايد با كنترل دوستان و افرادي كه با فرزندانشان در رفت و آمد هستند، از تبعات منفي بعدي پيشگيري نمايند.

در مرحله بعدي، نقش آموزش و پرورش به عنوان خانه دوم كودكان و نوجوانان، در ايجاد شادي و نشاط در ميان آنها نقش بسزايي دارد. معلمان پرورشي مدارس مي‌بايست با طي كردن دوره‌هاي آموزشي و داشتن دانش كافي با دانش‌آموزان ارتباط برقرار كرده و آنها را به درستي راهنمايي نموده تا كودكان و نوجوانان پس از برخورد با مساله، راه صحيح را انتخاب کنند تا از عوارض آتي مصون بمانند. در اين مورد مدرسه بايد با خانواده دانش‌آموزان ارتباط مستمر و نزديك‌تر داشته باشند و وضعيت آنها را به والدينشان گزارش كنند.

در كنار نقش خانواده و مدرسه، دستگاه‌هاي فرهنگي با تبيين برنامه‌هاي متنوع و پركردن مناسب اوقات فراغت نوجوانان و جوانان مي‌توانند سهم عمده‌اي در شادي و نشاط آنها ايفا نمايند. بنابراين يكي از وظايف مهم مسوولان و برنامه‌ريزان فرهنگي كشور شناخت راهكارهاي مناسب مبني بر ايجاد و توسعه شادي در جامعه است. در اين راه مي‌بايست از برنامه‌ها و فعاليت‌هاي كشورهايي كه با فرهنگ و ارزش‌هاي ما همخواني دارند، بهره و استفاده جست و با به كارگيري كارشناسان زبده و انجام تحقيقات و پژوهش‌هاي لازم، نسبت به بررسي وضعيت موجود و آسيب‌شناسي آن اقدام نمود.

هوشنگ سلیمانی میگونی

انتهای پیام/