موانع توسعه صنعت گردشگری در ایران

انسان­ها از دیرباز و با مقاصد مختلف درصدد جا به ­جایی و نقل مکان برآمده­ اند. رفته رفته و با غلبه بیشتر بر صنعت، از عدد نقل مکان ­های اجباری یا ناشی از شرایط طبیعی و اقلیمی کاسته شد و دسته دیگری از این سفرها به قصد ایجاد ارتباط با سایر انسان­ها اهمیت یافتند. با وجود آنکه با آمدن عصر ارتباطات الکترونیکی و وسایل ارتباطی پیشرفته تا اندازه زیادی از ضرورت جا به ­جایی فیزیکی انسان­ ها کاسته شد، مسافرت با انگیزه شناخت مناطق، شهرهای جدید و آشنایی با انسان ­ها و فرهنگ ­های ناشناخته و در یک کلمه گردشگری هر روز بیشتر از دیروز اهمیت پیدا کرده است. تا بدانجا که در غالب کشورها درآمدهای اقتصادی حاصل از صنعت جهانگردی یکی از بهترین منابع درآمدی یک کشور تلقی می ­شود.

به عبارت دیگر، اگر توسعه وسایل ارتباطی سریع موجب کاهش جا به ­جایی فیزیکی انسان­ ها در زمینه­ های متعدد شده، به همان اندازه نیز در تبادل اطلاعات گردشگری مؤثر افتاده و زمینه توزیع و معرفی جاذبه ­های گردشگری کشورهای مختلف و به تبع آن جا به ­جایی فیزیکی انسان ­ها به قصد گردشگری را زیاد کرده است.

گسترش صنعت گردشگری علاوه بر نقش و تاثیر آن در ابراز هویت ملی و ایجاد امنیت اجتماعی، موجب ارتقای ابعاد وسیع اقتصادی از جمله ایجاد فرصت­ های شغلی، درآمدزایی، کاهش فقر و گسترش عدالت اجتماعی و رفاه در جامعه می ­شود و توسعه آن مقدمه ­ای برای توسعه سرمایه­ گذاری دیگر بخش­ های اقتصادی است که لازمه آن حضور در زنجیره جهانی گردشگری و نظام­های بزرگ سامان یافته می ­باشد. در تبیین برخی از موانع توسعه صنعت گردشگری در ­ایران، باید مسایل زیر را مورد توجه قرار داد:

1-      فقدان پرواز مستقیم به مقصد ایران: نبود پرواز مستقیم میان تهران و برخی از شهرهای بزرگ حتی در اروپا، به عنوان یکی از موانع موجود برای سفر گردشگران خارجی به ایران است.

2-      وضعیت بازاریابی و تبلیغات گردشگری: تعدد مراکز تبلیغاتی و نداشتن سیستم واحد در تبلیغات و بازاریابی، یکی از موانع توسعه صنعت گردشگری محسوب می­ شود. در بازاریابی گردشگری، بازاریابان و دفاتر آژانسها هیچ­ گونه نمایندگی از بخش دولتی و یا دولت متبوع خود ندارند و هیچ­ گونه حمایت مالی نمی ­شوند و به محتوای بروشورها و سایت ­ها بسنده می­ کنند، در صورتی که آنها عمده­ ترین سهم را در توسعه گردشگری برعهده دارند.

3-      محدودیت­ های فرهنگی: از دیگر موانع توسعه گردشگری می­ توان به عدم تطبیق و هماهنگی فرهنگ جهانگردان برخی از کشورهای خارجی با فرهنگ اسلامی کشورمان اشاره کرد­. شناخت موانع فرهنگی و اجتماعی در چارچوب عقاید و آرای صاحب­نظران از اهمیت زیادی برخوردار می­ باشد که برخی از ارزش ­ها و هنجارهای جامعه ما با جوامع دیگر مشترک نیستند و همچنین مشکلات ناشی از تعاریف قانون، فقه و عرف ما و نیز رفتار صنوف و صاحبان مراکز مرتبط با گردشگران از دیگر محدودیت­ های فرهنگی کشورمان می­ باشد.

4-      تدوین استانداردها و ضوابط فنی: هر یک از اقامتگاه ­ها، هتل­ ها، مراکز سیاحتی و واحدهای ارایه دهنده خدمات گردشگری باید با رویه ­ای یکسان در کشور فعالیت کنند تا بتوانند خدمات مطلوب­ تر و با کیفیت ارایه دهند.

5-      ضرورت شناخت ظرفیت ­ها و مناطق گردشگری: عدم شناسایی مناطق توریست­ پذیر، اماکن تاریخی، جاذبه­ های طبیعی و معرفی نشدن آن ها در سایت­ های گردشگری جهانی، عارضه دیگر گردشگری ایران است که اخیراً حرکت ­های مثبتی در شناسایی و معرفی جاذبه­ های ایران انجام پذیرفته است.

6-      فقدان نیروی انسانی کارآزموده و متخصص: فقدان نیروی انسانی کارآزموده و متخصص امور جهانگردی در دفاتر ایرانگردی و جهانگردی و بی ­اطلاعی و بی­ تجربگی کادر شاغل در مؤسسات جهانگردی از قبیل خدمت گزاران هتل­ ها، کارکنان آژانس و راهنمایان جهانگردی از دیگر موانع توسعه صنعت گردشگری در ایران است و باید با آموزش پرسنل، مترجمان و تورگردانان خبره و حرف ه­ای در حوزه گردشگری این مشکل را بر طرف نمود.

7-      جاذبه ­های دست­ساز و مصنوعی: مثل آسمان­ خراش ­های بزرگ، پل ­های طویل، تونل ­های زیرآب، آکواریوم­ های بزرگ دریایی و… تلفیق­ تکنولوژی با جاذبه­ های طبیعی، جاذبه­ های دست ­سازی را خلق می­ کند، که می­ تواند در جذب گردشگر مؤثر باشد.

8-       حضور دستگاه ­های موازی در تشکیلات گردشگری: ناهماهنگی در همکاری بین سازمان­ ها و ارگان­ های دولتی و همچنین وجود دستگاه ­های موازی از دیگر عواملی است که مانع توسعه صنعت گردشگری در کشورمان می ­باشد. بنابراین باید از تعدد مراکز تصمیم گیری جلوگیری نمود و بیش از گذشته به تقویت سازمان اصلی متولی صنعت گردشگری پرداخت.

9-      عدم پیوستگی و یکپارچگی خدمات: در رتبه بندی کشورها از نظر جاذبه ­های گردشگری در جهان، داشتن بسیاری از منابع مد نظر قرار می­ گیرد. اما این منابع باید به محصول تبدیل شود. در بازار رقابتی گردشگری چیزی که مطلوب همه است، پیوستگی و یکپارچگی خدمات است. باید این پیوستگی و یکپارچگی را به وجود آوریم تا بتوانیم محصولات و تنوع آن ­ها را به گردشگرانی که خواهانش هستند، عرضه کنیم. بدین ترتیب می­ توانیم حجم گردشگران­ مان را افزایش دهیم.

10-     عدم تمایل بخش خصوصی به سرمایه ­گذاری: از دیگر موانع و عوامل مؤثر بر توسعه صنعت گردشگری در کشور، عدم تمایل بخش خصوصی به سرمایه­ گذاری در این صنعت به علت عدم سودآوری، حمایت ناکافی دولت و اقدامات سلیقه­ ای و محدود کننده از سوی برخی مقامات غیر مسؤول می­ باشد. دولت باید با کاهش تصدی­ گری خود در صنعت گردشگری، به وظیفه تسهیل و رفع موانع  سرمایه ­گذاری توسط بخش خصوصی و افزایش منابع برای توسعه این بخش بپردازد. 

11-     مکانیزاسیون و تکنولوژی: توریست باید بتواند از طریق اینترنت بلیط مقصد خود را رزرو و دریافت کند و هتل خود را به راحتی رزرو کند. از کارت اعتباری استفاده کند. اگر نتواند این کارها را انجام دهد آیا انگیزه و اشتیاقی برای سفر خواهد داشت. این امر باید به طور جدی از سوی همه دستگاه ­های گردشگری به انجام برسد. هر چند زیر ساخت­ های اولیه برای ورود به گردشگری الکترونیک مانند اتصال به بانکداری جهانی هنوز در کشور ایجاد نشده، اما نیروی انسانی آشنا به فناوری اطلاعات(IT) وجود دارد که تنها به مدیریت یکپارچه نیازمند است. گردشگری الکترونیک به علت سهولت و دسترسی بیشتر و کم هزینه بودن آن، موجب شده است که مورد توجه مسؤولین گردشگری کشورمان قرارگیرد.

12-     فقدان برنامه ­ریزی و استراتژی: فقدان یک برنامه جامع و استراتژیک و همچنین مشخص نبودن هدف ­ها و سیاست ­های ایرانگردی و جهانگردی در قالب یک برنامه اجرایی و همچنین غفلت از نقش رایزنان و وابستگان فرهنگی ایران در سفارتخانه ­ها و عدم تحرک و نقش ­آفرینی سفرای کشورمان در کشورهای محل خدمت شان و نبود دفاتر نمایندگی و شعب خارجی بازاریابی یا نادیده گرفتن نقش ایرانیان مقیم کشورهای خارجی در جذب گردشگران و عدم استفاده از دیدگاه ­ها و نقطه نظرات انجمن­ های صنفی دفاتر خدمات مسافرتی نقیصه ­ای دربرنامه ­ریزی­ هاست که باید برای رفع آن کوشید.

13-     سایر عوامل: عوامل دیگری از جمله: تکیه اقتصاد ملی کشور به درآمدهای نفتی و احساس استغناء از سایر درآمدها، فقدان نگرش علمی به توسعه تجارت، بی­ توجهی به نقش چهره ­های شاخص بین ­المللی و افراد مشهور در جلب توجه افکار جهانی به کشورمان، عدم توجه به آرایش شهری، آراستگی ظاهری افراد، نظافت و تمیزی معابر و ساختمان­ها، عدم رعایت نظم اجتماعی، قوانین و مقررات هر کدام به تناسب خود از عوامل و موانع توسعه گردشگری محسوب می­ شوند.

ایران مجموعه ­ای از فرصت­ های گردشگری است. این امر نه تنها در آثار تاریخی و جاذبه ­های طبیعی، بلکه حتی در هنجارهای فرهنگی و ارزش ­های دینی آن نهفته است. فرصت ­ها و امکاناتی که اگر آن ها را در کنار آداب میهمان ­نوازی و پذیرایی گرم و صمیمانه ایران، به خصوص ایلات و عشایر از میهمانان خارجی قرار دهیم، باید گفت ایران دارای بهترین گنجینه و ذخایر گردشگری جهان است.

درنتیجه باید از این فرصت ­ها و امکانات مناسب گردشگری در کشورمان با برنامه ­ریزی درست و درازمدت و رفع موانع موجود، همراه با به روز شدن تکنولوژی در این زمینه، استفاده بهینه نمود تا صنعت گردشگری توسعه و جایگاه ایران در رتبه­ بندی سازمان جهانی گردشگری ارتقا یابد.

هوشنگ سلیمانی میگونی

انتهای پیام/

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *