علی رضا خوش طینت
اطلاعات نادرست فقط یک مشکل مجازی نیست. این اطلاعات میتواند مستقیماً بر سیاستهای عمومی تأثیر بگذارد، روابط اجتماعی را تحت فشار قرار دهد و بقای جوامع را تهدید کند.
بسیاری از جوامعجهان سومی در مورد اینکه اطلاعات نادرست چیست؟ چگونه منتشر میشود؟ چه تأثیراتی میتواند داشته باشد؟ و چگونه میتوان تشخیص داد که چیزی درست نیست؟ به عنوان یک کابوس نگاه می کنند و نمی توانند در مقابله با آن تصمیم واحد و موثری بگیرند.
بنابراین سوال مهم اینجاست که چگونه یک روزنامهنگار به جوامع آمازونی در مبارزه با اطلاعات نادرست کمک میکند؟
در یک مطالعه موردی جوسی گونسالس با ریشههایی که به شمال شرقی برزیل برمیگردد – جایی که اجدادش کار بردهداری مدرن را تحمل میکردند – به عنوان یک روزنامهنگار، کار خود را حول این ماموریت بنا کرد. چالش او واضح بود: چگونه سواد رسانهای را برای افرادی که در آمازون زندگی میکنند معنادار کند. او معتقد بود که توسعه سواد رسانهای لازم نیست به اینترنت یا برنامهها متکی باشد – میتواند با پوست درخت، تصاویر روزمره و گوش دادن زیاد شروع شود. او هر جامعه را نه تنها به عنوان یک گیرنده دانش، بلکه به عنوان یک تولیدکننده در نوع خود، تطبیق داد، سادهسازی کرد و به آن نگاه کرد.
وی با حمایت مدیران محلی و مدیران مدارس، اولین کارگاه خود را در مدرسهای در کنار رودخانه در ویلا دنیت برگزار کرد. حدود ۷۰ دانشآموز ۱۴ تا ۱۷ ساله به معلمان و مدیران خود برای یک روز که فرهنگ محلی را با درسهایی در مورد سواد رسانهای ترکیب میکرد، پیوستند. او با استفاده از مواد طبیعی، عکسهای واقعی از جنگل و فیلمهای کوتاه و ساده، از دانشآموزان دعوت کرد تا آنچه را که به صورت آنلاین میبینند با آنچه از زندگی روزمره میدانند، مرتبط کنند.
گونسالوس به جای تکیه بر صفحه نمایش، از مواد بصری و حسی، از پوست درخت گرفته تا تیترهای دروغین، برای ایجاد گفتگو استفاده کرد.
در نتیجه واکنش شرکتکنندگان از کنجکاوی تا دگرگونی متغیر بود. بسیاری هرگز فکر نمیکردند که آنچه در تلفنهای خود میبینند ممکن است درست نباشد. برخی از دانشآموزان گفتند که هرگز متوجه نشدهاند که حتی یک عضو خانواده میتواند ناخواسته اخبار نادرست را به اشتراک بگذارد. برخی دیگر گفتند که بیشتر به تصاویر و وبسایتها توجه خواهند کرد. یکی از دانشآموزان گفت که میخواهد با به اشتراک گذاشتن آموختههایش، محل زندگی خود را متحول کند.
او در ارزیابی نتایج این طرح گفت: من از اینکه دانشآموزان چقدر سریع مطالب را وقتی با مثالهای محلی ارائه شد، جذب کردند، شگفتزده شدم. برای مثال، انتظار نداشتم که یک دانشآموز یک تصویر جعلی را با یک خبر در مورد سیل در رودخانه مادیرا مرتبط کند. او خودش تشخیص داد که عکس قدیمی و از جای دیگری است. این نشان داد که وقتی موضوع را با تجربیات زندگی واقعی مرتبط میکنیم، تفکر انتقادی قویتر میشود.(۱)
این نمونه و بسیاری موارد دیگر نشان می دهد کشورهای جهان سوم و به ویژه جوامع منطقه آمازون بیش از پیش در معرض آسیب پذیری ناشی از حملات گسترده اخبار جهت دار و جعلی و امپریالیستی به کشورهای جهان سوم است.
انتهای پیام/
