ترجمه: مهری خوش طینت
اطلاعات منبع باز (OSINT) – جمعآوری و تجزیه و تحلیل اطلاعات عمومی موجود در رسانههای اجتماعی و در پایگاههای داده و سوابق دولتی – میتواند در شرایطی که اطلاعات پراکنده، کنترلشده یا سانسور شده است، بسیار ارزشمند باشد. روزنامهنگاران امروزه از این طریق برای افشای فساد، تحقیق در مورد جنایات جنگی و جنایات علیه بشریت و پاسخگو کردن دولتها و سایر بازیگران قدرتمند استفاده میکنند.
گروه روزنامهنگاری تحقیقی Bellingcat در طول سالها پیشگام استفاده از اطلاعات منبع باز در گزارشهای پیشرفته خود بوده است. روزنامهنگاران از اطلاعات منبع باز برای کشف دخالت روسیه در سرنگونی پرواز MH17 مالزی بر فراز اوکراین در سال ۲۰۱۴ و افشای قتل عام غیرنظامیان توسط سربازان کامرونی در سال ۲۰۲۰ و سایر تحقیقات استفاده کردهاند.
بنابراین اطلاعات منبع باز می تواند در جریان روزنامه نگاری تحقیقی نقش مهمی داشته باشد. به شهادت اسناد علمی؛ افشای بسیاری از جنایات جنگی بالقوه، فعالیت شبکههای جاسوسی حرکات و فعالیتهای رهبران کارتلهای مواد مخدر از جمله بهره گیری از اطلاعات منبع باز بوده است.
به گفته اوگان مکگوایر، سردبیر Bellingcat، اطلاعات منبع باز برای پشتیبانی از تحقیقات روزنامه نگاران در سراسر آفریقا مفید بود و ابزارها و منابع کلیدی را برای روزنامهنگارانی که علاقهمند به استفاده از اطلاعات منبع باز در گزارشهای تحقیقاتی خود هستند، کاربردی و ضروری است.
راهکارهای بازرگانی و تجارت
نکته مهم این است که بسیاری از ابزارهای مورد استفاده در تحقیقات با استفاده از اطلاعات منبع باز از جمله: Google Earth، Natural Earth و PeakVisor، رایگان است. مکگوایر خاطرنشان کرد: «برای انجام تحقیقات متنباز، لازم نیست یک جادوگر فناوری باشید یا پول زیادی خرج کنید. با ابزارهای آنلاین ساده، ما توانستیم کاری واقعاً قدرتمند انجام دهیم.»
در مثالی دیگر، Bellingcat از نرمافزار متنباز برای ردیابی و مستندسازی حرکت کشتیها استفاده کرد تا تجارت غیرقانونی بسیاری از آنها را آشکار می کند. مکگوایر گفت: «تصاویر ماهوارهای داستانی متفاوت از آنچه ردیابی کشتیهای معمولی نشان میداد، ارائه داد.» این تحقیقات سوالات مهمی را در مورد اثربخشی تحریمها و بازرسیهای سازمان ملل مطرح کرد و نگرانیهایی را در مورد عدم نظارت مقامات سازمان ملل بر کشتیهای فرار از تحریم برانگیخت.
آینده اطلاعات منبع باز
پتانسیل دادههای منبع باز فراتر از روزنامهنگاری است؛ این دادهها در زمینههای حقوقی نیز پیامدهایی دارد، از جمله استفاده به عنوان مدرک در دادگاههای بینالمللی. با این حال، با بلوغ این حوزه، با چالشهای منحصر به فردی روبرو است – پیشرفت در رسانههای اجتماعی، هوش مصنوعی و اطلاعات نادرست، تنها چند نمونه از این چالشها هستند. مکگوایر اظهار داشت: «پلتفرمهای رسانههای اجتماعی که زمانی معادن طلای اطلاعات بودند، اکنون پیمایش در آنها دشوارتر شده است.» او به ویژه به تغییرات اخیر در پلتفرمهایی مانند X اشاره کرد که زمانی اطلاعات زیادی را با انتشار منظم پست توسط کاربران در پلتفرم ارائه میدادند، اما پس از خریداری شدن توسط ایلان ماسک، شاهد کاهش استفاده از آن بوده است.
در همین حال، فناوریهای نوظهور مانند هوش مصنوعی، هم فرصتها و هم تهدیدهایی را ارائه میدهند. اگرچه ابزارهایی که برای تجزیه و تحلیل حجم زیادی از دادهها – به عنوان مثال، مجموعه دادههای تصاویر ماهوارهای – توسعه یافتهاند، میتوانند قابلیتهای تحقیقاتی را افزایش دهند، اما توانایی هوش مصنوعی در تولید محتوای فریبنده نیز چالشهایی را ایجاد میکند. مکگوایر هشدار داد: «با پیشرفت هوش مصنوعی، تشخیص بین تصاویر معتبر و ساختگی ممکن است به طور فزایندهای پیچیده شود.»
انتهای پیام/ اسنها کومار، Fundamentals of open-source intelligence for journalists | International Journalists’ Network
